१५ जेष्ठ २०८२

काठमाडौँ –   नेपालले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको अभ्यास थालेको आज १८ वर्ष पुगेको छ। तत्कालीन   सात   राजनीतिक दलले निरङ्कुश राजतन्त्रविरुद्ध आह्वान गरेको शान्तिपूर्ण जनआन्दोलन र माओवादीद्वारा सञ्चालित सशस्त्र संघर्षको साझा उपलब्धिका रूपमा २०६५ जेठ १५ गतेदेखि गणतन्त्र कार्यान्वयनमा आएको हो।

त्यस ऐतिहासिक दिन जननिर्वाचित संविधानसभाको पहिलो बैठकले २४० वर्ष पुरानो राजतान्त्रिक शासनको अन्त्य गर्दै नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषित गर्‍यो। सोही सम्झनामा प्रत्येक वर्ष जेठ १५ गते गणतन्त्र दिवस भव्य रूपमा मनाइँदै आएको छ।

गणतन्त्र : नागरिक सर्वोच्चताको आधार

गणतन्त्र दिवस नेपाली जनताले वंशीय शासनविरुद्ध प्राप्त गरेको विजयको प्रतीक हो। यो दिवसले नागरिकलाई स्वतन्त्रता, सामाजिक न्याय, समावेशिता र समानुपातिक प्रतिनिधित्वसहितको लोकतान्त्रिक शासनप्रणालीमा प्रवेश गरेको दिनको स्मरण गराउँछ।

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रले समृद्ध भविष्यका लागि नागरिकलाई समग्र राजनीतिक अधिकारको सुनिश्चितता दिँदै एकताको बाटो खोलिदिएको छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, सार्वजनिक सेवा, सामाजिक सुरक्षा र गरिबी उन्मूलन जस्ता क्षेत्रमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्नु यसको पहिलो दायित्व हो।

लोकतन्त्र : शासन प्रणाली मात्र होइन, जीवनशैली

गणतन्त्रात्मक संविधानको मूल मर्म जनअपेक्षा र जनभावनाको सम्मानमा निहित छ। नागरिक अधिकारप्रति गहिरो आस्था राख्दै लोकतन्त्रलाई संस्कार, संस्कृति र जीवनशैलीका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकताले आजको दिनलाई अझै महत्वपूर्ण बनाएको छ।

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र केवल राजनीतिक व्यवस्था मात्र होइन, जीवनको उदार र समावेशी शैली पनि हो। विश्वका विद्यमान शासन व्यवस्थाहरूको तुलनामा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सबैभन्दा जनपक्षीय तथा न्यायोचित भएकाले यसको माध्यमबाट नागरिकको जीवनस्तर उकास्न सकिने विश्वास व्यापक रूपमा व्यक्त गरिएको छ।

समारोह र राष्ट्रिय प्रतिबद्धता

अठारौँ गणतन्त्र दिवसका अवसरमा देशभर विविध कार्यक्रमको आयोजना गरिएको छ। मूल समारोह समितिद्वारा सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा आयोजित विशेष समारोहमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललगायत विशिष्ट व्यक्तिहरू सहभागी हुँदैछन्।

समारोहमा लोकतान्त्रिक परिवर्तनका लागि सहादत प्राप्त सहिदहरूलाई श्रद्धाञ्जलि अर्पण गरिनुका साथै, सङ्घर्ष, त्याग र बलिदानद्वारा लोकतन्त्रका आधार निर्माण गर्ने अग्रज नेताहरूको योगदान स्मरण गरिनेछ।

समृद्धि र सुशासनका लागि गणतन्त्र

लोकतान्त्रिक व्यवस्थाले स्वाधीनता, सामाजिक न्याय र समृद्धिको मार्ग सुनिश्चित गर्न भूमिका खेल्नु आवश्यक छ। त्यसका लागि उत्पादन वृद्धिदेखि रोजगारी प्रवर्द्धन, अवसरको समान वितरण र सुशासन कायम गर्नु अपरिहार्य छ।

विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूले आजको दिन नयाँ पुस्तालाई समृद्ध अर्थतन्त्रसहित सबल, उदार र मौलिक चरित्र भएको राज्य निर्माण गर्न सन्देश दिने अवसर भएको बताएका छन्। उनीहरूको भनाइमा, संविधानद्वारा प्रदत्त अधिकार, जनादेश र मतादेशको सम्मान गर्दै एकढिक्का भएर अघि बढेमा नेपालको गणतन्त्रात्मक शासन थप सुदृढ र सबल बन्न सक्छ।

गणतन्त्रको पूर्ण संस्थागत विकासका लागि समाजका सबै तह र तप्कामा यसको मूल्य र अभ्यासको चेतना विकास गर्नु अहिलेको आवश्यकता हो। लोकतान्त्रिक गणतन्त्रले विकास, सुशासन, राष्ट्रिय स्वाभिमान र समृद्धिलाई केन्द्रविन्दुमा राख्दै प्रत्येक नागरिकलाई राष्ट्र निर्माणको साझा यात्रामा समावेश गर्न सक्नुपर्छ।