काठमाडौं, जेठ १३ — नेपालमा यसपालि मनसुन औसत मितिभन्दा छिट्टै भित्रिने प्रबल सम्भावना देखिएको छ। हालको मौसमी गतिविधि र विज्ञहरूको विश्लेषण अनुसार अबका तीनदेखि पाँच दिनभित्रै मनसुन कोसी प्रदेश हुँदै नेपाल प्रवेश गर्ने देखिएको छ।

नेपालमा मनसुन भित्रने औसत मिति जुन १३ (जेठ ३०) हो। तर, जलवायुविज्ञ डा. धर्मराज उप्रेतीका अनुसार यसपालिको प्रणालीले सो मिति भन्दा कैयौं दिन अगावै मनसुन भित्रिन सक्ने देखिएको छ।

उप्रेती भन्छन्, “अबको तीन दिनमा मनसुन सिक्किम र पश्चिम बंगालसम्म पुग्नेछ। त्यसपछि कोसी प्रदेशमा एक-दुई दिनमै छुन सक्छ। हालको गतिमा अघि बढिरहेमा एक हप्ताभित्र मधेस र वाग्मती प्रदेशमा समेत फैलिन सक्छ।”

मनसुनको उत्पत्ति औसत मितिभन्दा १० दिन अगाडि

यसपालि मनसुनको उत्पत्ति नै छिटो भएको मौसमविद्हरूको भनाइ छ। सामान्यतया मनसुनको उद्गम मे २३ मा हुने गर्छ, तर यसपालि मे १३ मै माल्दिभ्स, श्रीलंकाको तटीय क्षेत्र र हिन्द महासागरमा यसको उत्पत्ति भइसकेको थियो।

उप्रेतीका अनुसार, उत्पत्तिपछि मनसुनले तीव्र गतिको विस्तार गर्दै भारतको केरल, महाराष्ट्र हुँदै हालै मात्र मुम्बईसम्म ३५ वर्षपछिको रेकर्ड तोड्दै पुगिसकेको छ।

भारतको विस्तारले नेपालमा पनि समयअघि प्रभाव

भारतको असम र मेघालय क्षेत्रमा पनि मनसुन औसत मितिभन्दा १० दिनअघि नै पुगेको छ। भारतको मौसम विभागको अनुसार आगामी तीन दिनभित्र मनसुन सिक्किम र पश्चिम बंगालमा पुग्ने सम्भावना प्रबल छ। ती क्षेत्र नेपालको पूर्वी सिमाना कोसी प्रदेशसँग जोडिएका छन्, जसले नेपालमा छिटो मनसुन प्रवेशको संकेत दिन्छ।

विभागीय निगरानी र मापदण्ड

नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले मनसुन प्रवेशका लागि आवश्यक ‘क्राइट एरिया’ हरूको अनुगमन गरिरहेको छ। विभागका मौसमविद् रोजन लामिछानेका अनुसार हाल ८० प्रतिशतभन्दा बढी क्षेत्रले मापदण्ड पुरा गर्न थालेको छ। बाँकी क्षेत्रहरू पनि नजिकिंदै छन्। “पूरा मापदण्ड पूरा भएपछि मात्रै हामी मनसुन प्रवेश घोषणा गर्छौं,” उनले स्पष्ट पारे।

विगतको तथ्यांक

विभागका तथ्यांक अनुसार:

• ०८१ साल — जेठ २८ गते मनसुन प्रवेश, १२५ दिन रह्यो

• ०८० साल — जेठ ३१ गते प्रवेश, १२४ दिन

• ०७९ साल — जेठ २२ गते प्रवेश, १३२ दिन

• ०७८ साल — जेठ २८ गते प्रवेश, १२४ दिन

• सबैभन्दा चाँडो — सन् १९९६, मे ३१

• सबैभन्दा ढिलो — सन् १९८२, जुन २७

यसपालि बढी वर्षाको पूर्वानुमान

विभागले यस वर्ष औसतभन्दा बढी वर्षा हुने अनुमान गरेको छ। साथै, तापक्रम पनि सामान्यभन्दा बढी रहने देखिएको छ। तर मौसम लगातार परिवर्तनशील हुने भएकाले प्रारम्भिक अनुमानमा परिवर्तन आउन सक्ने मौसमविद्हरूको भनाइ छ।

निष्कर्ष

हालको अवस्था र मौसमी प्रवृत्तिले हेर्दा नेपालमा यसपालि मनसुन औसत मिति भन्दा धेरै अघि प्रवेश गर्न सक्छ। यदि हालको गति यथावत् रह्यो भने, यस वर्षको मनसुनले रेकर्ड ब्रेक गर्ने सम्भावना समेत छ। विभागीय निगरानीले पनि यसलाई पुष्टि गर्दै मनसुन प्रवेश नजिकै रहेको देखाइरहेको छ।